وبلاگ
راهنمای جامع ATEX و IECEx برای تجهیزات ارتباطی ضدانفجار در قلب صنایع پرخطر ایران
تجهیزات ارتباطی ضدانفجار در صنایع پرخطر؛ استانداردها و انتخاب ایمن
ازآنجاکه در صنایع پرخطر، ایمنی بیشتر از هر چیزی اهمیت دارد، انتخاب درست تجهیزات ارتباطی ضدانفجار یکی از انتخابهای مهم در این صنایع است. شاید خیلی از افرادی که مسئول خرید این تجهیزات هستند، تا زمانی که اتفاقی رخ نداده است، به گواهینامهها و استانداردهای مهم مثل ATEX و IECEx توجه نکنند؛ اما در محیطهایی مثل پالایشگاه یا سکوهای گازی، یک تلفن یا اینترکام اشتباه میتواند کل سیستم را به خطر بیندازد. این مقاله به شما کمک میکند با این استانداردها و اینکه چه تجهیزاتی، با چه استانداردی، مناسب کشور خودمان است، آشنا شوید. همراه ما بمانید.
تفاوت استاندارد ATEX و IECEx چیست و کدام برای ایران مناسبتر است؟
استاندارد ATEX از سوی اتحادیه اروپا وضع شده است و بیشتر در کشورهای اروپایی استفاده میشود، درحالیکه IECEx یک استاندارد جهانی زیر نظر کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک (IEC) است. در ایران، بهدلیل واردات تجهیزات از هر دو منبع، معمولاً تجهیزاتی که هر کدام از این گواهینامهها را دارند، قابلقبول هستند؛ اما IECEx بهدلیل داشتن ساختار بینالمللی، استعلام آسانتر و تنوع برند بالاتر، انتخاب مطمئنتری است. در مقابل، اگر پروژه شما تحت نظارت شرکتهای اروپایی است، داشتن گواهی ATEX الزامی است.
تشخیص تجهیزات ارتباطی ضدانفجار اصل از تجهیزات غیر استاندارد
برای اطمینان از اصالت تجهیزات ارتباطی ضدانفجار باید اول از همه به برچسب فنی دستگاه دقت کنید.
- کدهایی مانند Ex d، Zone 1 و T6 بر روی برچسب، نشاندهنده رعایت استانداردهای ایمنی است.
- گواهی ATEX یا IECEx و شماره گواهی که قابلیت استعلام آنلاین داشته باشد، از نشانههای اعتبار محصول است. نکته مهمی که باید به آن توجه شود این است که این گواهیها باید از سازمانهای معتبر مثل TÜV یا Baseefa صادر شده باشند تا معتبر باشند.
- تجهیزات اصل معمولا با دیتاشیت کامل و نسخه دیجیتال گواهی همراه هستند تا شخص خریدار بتواند از صحت و کیفیت محصول اطمینان حاصل کند.
در همین راستا، توجه به پیادهسازی سیستم ارتباطی یکپارچه برای پتروشیمی به شناسایی و تفکیک تجهیزات ارتباطی ضدانفجار اصل از نمونههای غیراستاندارد کمک شایانی میکند.
کدام اینترکامها و اسپیکرهای ضدانفجار مناسب صنایع نفت و گاز ایران هستند؟
در محیطهایی که نویز بالا، رطوبت شدید و گازهای اشتعالزا وجود دارند، باید از تجهیزات ارتباطی ضدانفجاری استفاده کنید که بدنهای فلزی و مقاوم، حفاظت صوتی قوی و گواهیهای ATEX یا IECEx داشته باشند. برای مثال، اینترکام های ضد انفجار با قابلیت Push-to-Talk و صدای HD، اسپیکرهای صنعتی با بدنه آلومینیومی ضدخوردگی و تلفنهایی با استاندارد IP66 و کلیدهای مکانیکی مقاوم، از گزینههای پرکاربرد در پروژههای صنعتی ایران هستند.
برندهایی مثل Eaton، Gai-Tronics، Commend و FHF در بسیاری از این پروژهها مورد استفاده قرار گرفتهاند و از نظر دوام و عملکرد در شرایط سخت، مناسب هستند.
چه ویژگیهایی در انتخاب تلفن صنعتی ATEX و IECEx مهم است؟
برای انتخاب یک تلفن صنعتی ضدانفجار مناسب، فقط مقاوم بودن بدنه کافی نیست. این تلفنها باید بتوانند در شرایط سخت و محیطهای پرخطر عملکرد مطمئن و ایمنی داشته باشند. برای همین، چند ویژگی مهم وجود دارد که هنگام خرید باید به آنها توجه کرد:
- بدنه مقاوم در برابر دمای بالا و خوردگی مثل GRP یا فولاد ضدزنگ؛
- قابلیت کار در مناطق Zone 1 یا Zone 2؛
- حفاظت صوتی قوی در برابر نویز محیط؛
- کلیدهای مقاوم در برابر رطوبت و گردوغبار؛
- نصب ساده و ایمن با کانالهای ضدجرقه.
همچنین، در محیطهایی با گازهای کلاس IIB یا IIC (مثل اتیلن، هیدروژن و استیلن)، حتماً باید از تجهیزاتی که مخصوص آن شرایط طراحی شدهاند استفاده کنید.
Zone 1 و Zone 2 چه تفاوتی دارند و چه تاثیری در انتخاب تجهیزات دارند؟
در صنایع پرخطر، محیطها براساس میزان خطر انفجار به چند منطقه تقسیم میشوند که به آنها Zone گفته میشود. Zone 1 یعنی جایی که احتمال وجود گازهای قابلاشتعال در شرایط عادی زیاد است و باید از تجهیزات بسیار مقاوم و ایمن استفاده شود. اما Zone 2 به مناطقی گفته میشود که احتمال خطر کمتر است و تجهیزات با سطح حفاظتی متوسط هم میتوانند مناسب باشند.
تجهیزاتی که برای هر Zone طراحی شدهاند، طبق استانداردهای بینالمللی ATEX و IECEx ساخته میشوند تا ایمنی کاملی داشته باشند. پس شناخت این تقسیمبندی به شما کمک میکند تا مناسبترین تجهیزات ارتباطی ضدانفجار را برای محل کار خود انتخاب کنید.
مقایسه برندهای رایج و تولیدکنندگان تجهیزات ارتباطی ضدانفجار در ایران
در بازار ایران، با برندهای متعدد و جهانی تجهیزات ارتباطی ضدانفجار روبهرو میشوید که هرکدام ویژگیهای خاص خودشان را دارند. در این بخش، چند برند مطرح و پرطرفدار که در پروژههای نفت، گاز و پتروشیمی ایران استفاده میشوند و همچنین چند شرکت ایرانی تولید کننده تجهیزات ارتباطی ضدانفجار را مشاهده میکنید:
| برند / شرکت | کشور سازنده | نوع محصول ارتباطی | توضیح کوتاه |
| Eaton | آمریکا | تلفن، اینترکام، اسپیکر صنعتی ضدانفجار | برند معتبر جهانی در پروژههای نفت و گاز |
| Gai-Tronics | آمریکا | اینترکام صنعتی، اسپیکرهای صوتی با حفاظت صوتی بالا | مناسب برای محیطهای پرخطر و پر از نویز |
| FHF (Pepperl+Fuchs) | آلمان | تلفن صنعتی ضد انفجار با طراحی مقاوم | مقاوم در مقابل گرد و غبار، رطوبت و ضربه |
| ایمن برق پیشرو | ایران | تلفن و تجهیزات ضدانفجار | تولیدکننده داخلی با تمرکز بر صنایع نفت و گاز |
| زرین نگار فارس | ایران | سیستمهای اعلام هشدار صوتی ضدانفجار | تمرکز بر محیطهای پتروشیمی و صنعتی |
| نیروگستر روزبهان | ایران | جعبههای انفجار ایمن و تجهیزات کنترلی | نماینده شرکت FHF در ایران |
با مقایسه این برندها شناخت شرکتها، میتوانید انتخاب دقیقتری داشته باشید. البته برای اطمینان از اصالت، حتما گواهینامه رسمی بههمراه لینک استعلام را از فروشنده بخواهید.
چگونه تجهیزات ارتباطی ضدانفجار استاندارد و ایمن انتخاب کنیم
انتخاب دقیق و آگاهانه تجهیزات ارتباطی ضدانفجار، اولین قدم برای حفظ ایمنی در صنایع پرخطر است. بههمیندلیل، شناخت تفاوت گواهینامههای معتبر مانند ATEX و IECEx نکاتی هستند که در خرید تجهیزات باید به آنها توجه کنید. درنهایت برای یک خرید مطمئن که تمامی استانداردهای لازم را داشته باشد حتما از مراکز معتبر خرید کنید.
سوالات متداول
آیا میتوان از تجهیزات IECEx در پروژههایی با الزام ATEX استفاده کرد؟
در بسیاری موارد بله، بهشرط آنکه مرجع نظارتی پروژه این تطابق را بپذیرد.
آیا Zone 2 نیاز به تجهیزات ضدانفجار دارد؟
بله، اما ممکن است به سطح حفاظت پایینتری نیاز داشته باشد.
چطور اصالت گواهینامه را بررسی کنیم؟
با مراجعه به سایت رسمی ATEX یا IECEx و جستجوی شماره گواهی.
آیا امکان نصب تجهیزات در فضای باز وجود دارد؟
بله، بهشرط داشتن IP66 یا بالاتر و بدنه مقاوم به UV و رطوبت.
